Một ngày, bạn nhận được tin nhắn:
“Chào em, bên chị đang tuyển mẫu ảnh tuổi teen cho một thương hiệu thời trang. Chị thấy ảnh của em rất phù hợp.”
Bạn bất ngờ.
Người tuyển dụng gửi cho bạn một poster rất đẹp.
Có tên thương hiệu.
Có hình ảnh người mẫu.
Có cả logo và thông tin chương trình.
Họ nói:
“Em chỉ cần gửi vài ảnh và thông tin cá nhân để bên chị duyệt hồ sơ.”
Bạn gửi.
Sau đó họ thông báo:
“Em đã được chọn vào vòng tiếp theo.”
Bạn vui.
Nhưng rồi:
“Muốn giữ suất casting, em cần đóng phí hồ sơ.”
Hoặc:
“Muốn được ký hợp đồng, em cần mua bộ ảnh mẫu.”
Hoặc:
“Muốn nhận sản phẩm để review, em cần đặt cọc trước.”
Và nếu bạn không đồng ý, họ nói:
“Suất này có rất nhiều người đang chờ.”
Bạn bắt đầu lo mình sẽ mất cơ hội.
Nhưng có thể ngay từ đầu, “cơ hội” đó chưa từng tồn tại.
Không phải casting nào trên mạng cũng là lừa đảo
Điều này rất quan trọng.
Có rất nhiều thương hiệu, công ty quảng cáo, đơn vị sản xuất, đoàn phim hoặc agency thực sự tuyển mẫu ảnh, diễn viên, người sáng tạo nội dung và KOL trên Internet.
Vì vậy, không nên nghĩ:
“Tuyển mẫu online = lừa đảo.”
Vấn đề nằm ở cách tuyển dụng, cách thu thập thông tin, yêu cầu tài chính và cách đơn vị đó xác minh danh tính.
Đặc biệt với người chưa thành niên, cần thận trọng hơn rất nhiều khi người lạ yêu cầu ảnh, thông tin cá nhân, gặp mặt hoặc tham gia các hoạt động ngoài đời.
“Casting nhí” là gì?
Casting có thể hiểu đơn giản là quá trình tuyển chọn người phù hợp cho một vai diễn, quảng cáo, bộ ảnh, chương trình hoặc dự án truyền thông.
“Casting nhí” thường liên quan đến trẻ em hoặc thiếu niên được tuyển cho các hoạt động như chụp ảnh, quảng cáo, diễn xuất hoặc nội dung truyền thông.
Nhưng trên Internet, cụm từ này cũng có thể bị kẻ xấu lợi dụng.
Chúng có thể đăng:
“Tuyển mẫu nhí toàn quốc.”
“Cơ hội trở thành KOL tuổi teen.”
“Tuyển đại sứ thương hiệu.”
“Tuyển gương mặt đại diện.”
“Không cần kinh nghiệm.”
“Được đào tạo miễn phí.”
Những lời mời này có thể rất hấp dẫn.
Nhưng bạn cần biết cách phân biệt một cơ hội thật với một cái bẫy.
Chiêu đầu tiên: “Em có tố chất làm người mẫu/KOL”
Đây là một câu rất dễ khiến một bạn trẻ vui.
“Chị thấy em có gương mặt rất sáng.”
“Em có ngoại hình phù hợp với thương hiệu.”
“Em có tố chất trở thành KOL.”
“Bên chị đang tìm đúng kiểu gương mặt như em.”
Những lời khen như vậy không có gì sai.
Nhưng hãy nhớ:
Được khen không có nghĩa là cơ hội đó là thật.
Kẻ lừa đảo có thể sử dụng lời khen để khiến bạn nhanh chóng tin tưởng họ.
Sau khi bạn cảm thấy mình “được chọn”, họ mới bắt đầu đưa ra những yêu cầu khác.
Chiêu thứ hai: Dùng tên thương hiệu nổi tiếng
Bạn có thể nhận được một poster có tên một thương hiệu mà mình biết.
Logo rất giống thật.
Màu sắc cũng giống.
Họ còn gửi cho bạn hình ảnh các sản phẩm.
Bạn nghĩ:
“Thương hiệu lớn thế này thì chắc chắn uy tín.”
Nhưng có một điều rất quan trọng:
Tên thương hiệu xuất hiện trong một bài đăng không chứng minh bài đăng đó do thương hiệu thực hiện.
Kẻ xấu có thể lấy logo, hình ảnh và nội dung công khai của một thương hiệu để tạo tài khoản giả.
Vì vậy, đừng chỉ kiểm tra tên và logo.
Hãy tìm thông tin tuyển dụng từ kênh chính thức của thương hiệu hoặc đơn vị tổ chức.
Chiêu thứ ba: Tài khoản có rất nhiều người theo dõi
Bạn nhìn tài khoản tuyển dụng.
Có 20.000 người theo dõi.
Bài đăng có hàng trăm lượt thích.
Bạn nghĩ:
“Đông người theo dõi thế này chắc không phải giả.”
Không hẳn.
Số lượng người theo dõi không phải bằng chứng tuyệt đối về danh tính của người đứng sau tài khoản.
Tài khoản có thể đã bị chiếm quyền.
Có thể là tài khoản giả.
Hoặc có thể sử dụng lượng tương tác không phản ánh đúng độ uy tín.
Hãy nhìn vào nguồn thông tin và khả năng xác minh, không chỉ nhìn con số người theo dõi.
Chiêu thứ tư: “Chúc mừng em đã được chọn”
Đây là một bước rất quan trọng trong kịch bản lừa đảo.
Bạn chưa casting.
Chưa phỏng vấn.
Chưa gửi hồ sơ đầy đủ.
Nhưng đã được thông báo:
“Em đã vượt qua vòng tuyển chọn.”
Nếu một đơn vị chưa thực sự đánh giá bạn nhưng đã liên tục nói bạn chắc chắn được chọn, hãy đặt câu hỏi.
Đặc biệt nếu ngay sau đó họ yêu cầu:
Phí giữ chỗ.
Phí hồ sơ.
Phí đào tạo.
Phí làm thẻ.
Phí chụp ảnh.
Phí nhận sản phẩm.
Phí kích hoạt tài khoản.
Hãy chậm lại.
“Muốn làm KOL phải đóng tiền” có phải luôn là lừa đảo?
Không thể kết luận chỉ từ một yêu cầu trả phí.
Có những dịch vụ đào tạo, chụp ảnh hoặc sản xuất nội dung có tính phí thực sự.
Nhưng một cơ hội tuyển dụng và một dịch vụ bán hàng là hai chuyện khác nhau.
Nếu người ta nói:
“Em được tuyển làm KOL.”
nhưng sau đó lại yêu cầu bạn mua một gói đào tạo rất đắt mới được “nhận việc”, bạn cần hỏi thật rõ:
Đây là tuyển dụng hay đang bán dịch vụ cho mình?
Nếu bạn phải trả tiền để được tham gia một chương trình, cần biết rõ mình đang mua dịch vụ gì, điều khoản ra sao và đơn vị cung cấp là ai.
Đừng để từ “được tuyển” khiến bạn mất cảnh giác với một giao dịch thương mại.
Chiêu thứ năm: Yêu cầu gửi ảnh và thông tin quá nhiều
Ban đầu họ chỉ yêu cầu:
Ảnh chân dung.
Ảnh toàn thân.
Sau đó:
Họ tên.
Ngày sinh.
Số điện thoại.
Địa chỉ.
Trường học.
Tài khoản mạng xã hội.
Thông tin gia đình.
Ảnh giấy tờ tùy thân.
Thậm chí có thể yêu cầu video quay trong không gian riêng tư.
Đây là lúc bạn phải dừng lại và hỏi:
“Tại sao họ cần thông tin này?”
Không phải thông tin nào cũng cần thiết cho một buổi casting.
Đặc biệt nếu bạn chưa biết rõ đơn vị tuyển dụng là ai.
Đừng gửi ảnh giấy tờ tùy thân cho tài khoản lạ
Ảnh giấy tờ tùy thân chứa rất nhiều thông tin quan trọng.
Nếu một tài khoản mạng xã hội không xác minh được danh tính yêu cầu bạn gửi ảnh giấy tờ, hãy đặc biệt cẩn thận.
Đừng nghĩ:
“Chỉ là ảnh thôi mà.”
Một bức ảnh có thể chứa nhiều thông tin hơn bạn tưởng.
Nếu bạn chưa đủ tuổi, hãy trao đổi với bố mẹ hoặc người giám hộ trước khi cung cấp bất kỳ giấy tờ hoặc thông tin nhạy cảm nào.
Chiêu thứ sáu: Hẹn gặp riêng
Đây là một dấu hiệu mà các bạn tuổi teen cần đặc biệt chú ý.
Một người tự nhận là nhiếp ảnh gia, quản lý hoặc người tuyển mẫu nói:
“Em đến gặp riêng anh/chị để casting nhé.”
Địa điểm có thể là:
Một căn hộ.
Một phòng riêng.
Một khách sạn.
Một địa điểm vắng.
Hoặc một nơi mà bạn chưa từng biết.
Đừng tự đi một mình.
Hãy nói với bố mẹ hoặc người lớn đáng tin cậy.
Không có cơ hội casting nào đáng để bạn đánh đổi sự an toàn của mình.
Cảnh giác với câu “Đừng cho bố mẹ biết”
Nếu một người tuyển dụng nói:
“Đây là cơ hội riêng của em.”
“Đừng nói với bố mẹ, họ sẽ không hiểu đâu.”
“Chỉ cần em tự quyết định.”
hãy dừng lại.
Với người chưa thành niên, một người lớn đáng tin cậy nên được biết khi bạn được mời tham gia hoạt động casting, chụp ảnh, quảng cáo hoặc gặp một người lạ ngoài đời.
Một cơ hội tốt không cần phải được xây dựng bằng bí mật với bố mẹ.
Đặc biệt cẩn thận với những yêu cầu khiến bạn khó chịu
Một người có thể nói:
“Muốn làm mẫu thì phải chụp kiểu này.”
“Muốn trở thành KOL thì phải gửi video riêng.”
“Đây là yêu cầu chuyên môn.”
Nhưng nếu yêu cầu khiến bạn cảm thấy không thoải mái, bạn có quyền từ chối.
Bạn không cần phải làm điều gì chỉ vì sợ mất cơ hội.
Không có một cơ hội nghề nghiệp nào quan trọng hơn sự an toàn và quyền riêng tư của bạn.
“Nhưng họ nói đây là cơ hội duy nhất”
Đó chính là lúc bạn nên bình tĩnh hơn.
“Chỉ hôm nay.”
“Chỉ còn một suất.”
“Nếu không chuyển tiền ngay thì người khác nhận.”
“Không trả lời ngay thì hồ sơ bị hủy.”
Những câu này tạo ra áp lực.
Bạn sợ bỏ lỡ cơ hội.
Và bạn dễ quyết định trước khi kiểm tra.
Hãy nhớ:
Cơ hội thật không nhất thiết phải khiến bạn quyết định trong vài phút.
Cách kiểm tra một lời mời casting
Bạn không cần trở thành chuyên gia.
Chỉ cần kiểm tra một vài điều cơ bản.
Ai đang tuyển?
Tìm tên công ty hoặc đơn vị tổ chức.
Thông tin tuyển dụng có xuất hiện trên kênh chính thức không?
Đừng chỉ kiểm tra bài đăng của tài khoản đang nhắn cho bạn.
Địa chỉ và thông tin liên hệ có thể kiểm chứng không?
Công việc cụ thể là gì?
Có hợp đồng hoặc thỏa thuận rõ ràng không?
Có yêu cầu trả tiền không?
Họ yêu cầu những thông tin gì?
Có yêu cầu gặp riêng hoặc giữ bí mật với bố mẹ không?
Nếu có quá nhiều câu hỏi mà người tuyển dụng không trả lời rõ ràng, hãy dừng lại.
Hãy tự tìm thương hiệu thay vì dùng thông tin họ gửi
Đây là một thói quen rất hữu ích.
Nếu người đó nói:
“Chúng tôi là Công ty ABC.”
đừng chỉ nhấp vào website mà họ gửi.
Hãy tự tìm tên công ty trên công cụ tìm kiếm.
Tìm website chính thức.
Tìm các kênh mạng xã hội chính thức.
Kiểm tra xem thông tin tuyển casting có xuất hiện ở đó không.
Nếu cần, có thể liên hệ trực tiếp với thương hiệu bằng thông tin trên kênh chính thức để hỏi:
“Chương trình casting này có phải do công ty tổ chức không?”
Đây là một bước kiểm tra đơn giản nhưng rất hiệu quả.
Đừng để số lượng người theo dõi đánh lừa bạn
Một tài khoản có 100.000 người theo dõi vẫn có thể bị chiếm quyền.
Một tài khoản mới có ít người theo dõi lại chưa chắc là giả.
Vì vậy, hãy nhìn vào:
Thông tin có nhất quán không?
Hoạt động có tự nhiên không?
Có liên kết với kênh chính thức của thương hiệu không?
Có thông tin liên hệ có thể kiểm chứng không?
Có lịch sử hoạt động đáng tin không?
Danh tính quan trọng hơn số người theo dõi.
Nếu họ yêu cầu bạn gửi ảnh để “đánh giá” thì sao?
Việc yêu cầu ảnh có thể là một phần bình thường của casting.
Nhưng hãy biết ảnh của mình sẽ được sử dụng như thế nào.
Hỏi:
“Ảnh này dùng để làm gì?”
“Ai sẽ được xem?”
“Có được đăng công khai không?”
“Nếu không được chọn thì ảnh có được xóa không?”
Đặc biệt với trẻ em và người chưa thành niên, cha mẹ hoặc người giám hộ nên biết và cân nhắc trước khi gửi hình ảnh hoặc thông tin cho một đơn vị mà bạn chưa xác minh.
Ảnh của bạn không phải là thứ mà người khác có quyền sử dụng tùy ý chỉ vì bạn đã gửi nó.
Nếu đã lỡ gửi ảnh hoặc thông tin thì sao?
Đừng hoảng sợ.
Trước tiên, dừng gửi thêm thông tin.
Nếu tài khoản có dấu hiệu đáng ngờ, hãy chặn và báo cáo khi cần.
Nói với bố mẹ hoặc người lớn đáng tin cậy.
Nếu bạn đã gửi thông tin nhạy cảm, hãy xem xét các tài khoản liên quan và tăng cường bảo mật.
Nếu có dấu hiệu đe dọa, tống tiền hoặc sử dụng hình ảnh trái với thỏa thuận, hãy giữ lại bằng chứng và tìm sự hỗ trợ phù hợp.
Đừng trả tiền cho người lạ chỉ vì họ đe dọa sẽ đăng ảnh hoặc thông tin của bạn.
Nếu đã chuyển tiền thì sao?
Hãy dừng ngay việc chuyển thêm.
Giữ lại:
Tin nhắn.
Tài khoản mạng xã hội.
Số điện thoại.
Thông tin tài khoản nhận tiền.
Hóa đơn hoặc bằng chứng giao dịch.
Poster tuyển dụng.
Đường link.
Sau đó nói với bố mẹ hoặc người lớn đáng tin cậy.
Nếu giao dịch tài chính vừa xảy ra, cần nhanh chóng liên hệ ngân hàng hoặc đơn vị thanh toán để hỏi về khả năng hỗ trợ xử lý.
Một cơ hội thật thường chịu được câu hỏi
Đây là một nguyên tắc rất dễ nhớ.
Bạn hỏi:
“Công ty nào tổ chức?”
“Địa chỉ ở đâu?”
“Có thông tin chính thức không?”
“Tôi có thể cho bố mẹ xem trước không?”
“Điều khoản tham gia thế nào?”
“Tại sao phải đóng khoản tiền này?”
Một đơn vị nghiêm túc có thể giải thích.
Một người đang cố lừa bạn thường muốn bạn tin nhanh hơn là hỏi kỹ.
Đừng xấu hổ khi cho bố mẹ xem tin nhắn
Nhiều bạn trẻ sợ bố mẹ nói:
“Đã bảo rồi mà không nghe.”
Vì vậy các bạn giấu.
Nhưng nếu cơ hội thực sự tốt, việc bố mẹ biết cũng không làm nó biến mất.
Ngược lại, một người lớn có thể nhìn thấy những điều mà bạn đang bỏ qua vì quá hào hứng.
Đặc biệt nếu bạn được mời:
Gặp người lạ.
Đến địa điểm riêng.
Gửi ảnh hoặc giấy tờ.
Đóng tiền.
Ký thỏa thuận.
Tham gia quảng cáo hoặc hoạt động có yếu tố thương mại.
Hãy để người lớn đáng tin cậy biết trước.
Điều quan trọng nhất
Được một thương hiệu chú ý có thể khiến bạn rất vui.
Được nói rằng mình có tố chất KOL cũng rất dễ khiến bạn tự tin.
Và nếu bạn đang mơ ước được làm người mẫu, diễn viên hoặc sáng tạo nội dung, một lời mời casting có thể giống như cánh cửa đầu tiên mở ra.
Nhưng đừng để giấc mơ khiến bạn quên mất việc kiểm tra.
Một cơ hội thật không cần bạn phải mù quáng tin tưởng.
Bạn có quyền hỏi.
Bạn có quyền kiểm tra.
Bạn có quyền cho bố mẹ xem.
Bạn có quyền từ chối.
Bạn có quyền rời đi nếu cảm thấy không an toàn.
Và đặc biệt:
Bạn không cần phải trả tiền, gửi thông tin nhạy cảm hoặc làm điều khiến mình khó chịu chỉ để chứng minh rằng mình xứng đáng với một cơ hội.
Checklist trước khi nhận lời casting/KOL
☐ Tôi biết chính xác ai đang tuyển mình.
☐ Tôi đã kiểm tra thông tin từ kênh chính thức.
☐ Tôi hiểu công việc hoặc chương trình cụ thể là gì.
☐ Tôi biết ảnh và thông tin của mình sẽ được sử dụng như thế nào.
☐ Tôi không bị ép phải quyết định ngay.
☐ Tôi không được yêu cầu gửi mật khẩu, OTP hoặc thông tin bảo mật.
☐ Tôi không bị yêu cầu gặp riêng ở nơi không an toàn.
☐ Bố mẹ hoặc người lớn đáng tin cậy biết về lời mời này.
Nếu có quá nhiều ô bạn không thể đánh dấu, đừng vội nhận lời.
Miss Teen Dictionary
Casting = quá trình tuyển chọn người phù hợp cho một vai diễn, quảng cáo, bộ ảnh, chương trình hoặc dự án truyền thông.
KOL = người có ảnh hưởng trong một cộng đồng hoặc lĩnh vực nhất định và có thể được thương hiệu hợp tác để truyền tải nội dung đến người theo dõi.
Casting scam = thủ đoạn giả mạo cơ hội casting, tuyển mẫu hoặc tuyển KOL để lấy tiền, thông tin cá nhân, hình ảnh hoặc dụ nạn nhân thực hiện những hành động không an toàn.
Dấu hiệu cần chú ý: Được “chọn” quá dễ dàng, dùng tên thương hiệu nổi tiếng nhưng không có thông tin xác nhận chính thức, yêu cầu đóng phí bất thường, đòi quá nhiều thông tin, thúc ép quyết định hoặc yêu cầu người chưa thành niên gặp riêng.
Nếu gặp: Kiểm tra thương hiệu từ kênh chính thức, không gửi thông tin nhạy cảm khi chưa xác minh, không chuyển tiền vội và nói với bố mẹ hoặc người lớn đáng tin cậy trước khi tham gia.
Câu nhớ nhanh: “Đừng để một lời khen biến thành lý do khiến bạn quên kiểm tra người đang nói với mình.”