Có một kiểu áp lực rất khó nhận ra.
Không ai bắt bạn phải làm.
Không có ai đứng trước mặt và nói: “Cậu phải làm chuyện này.”
Nhưng khi tất cả bạn bè đều có một thứ gì đó, làm một việc gì đó, nói một điều gì đó, bạn bắt đầu cảm thấy mình cũng nên làm giống họ.
Cả nhóm đều có điện thoại mới.
Bạn thấy mình dùng chiếc điện thoại cũ thật ngại.
Cả nhóm đều có người yêu.
Bạn bắt đầu tự hỏi có phải mình “chậm hơn” người khác.
Mọi người đều học thêm rất nhiều.
Bạn thấy lo lắng vì mình không học nhiều bằng họ.
Bạn bè rủ thử một thứ mà bạn biết mình không nên làm.
Bạn muốn từ chối, nhưng lại sợ câu:
“Có mỗi chuyện này mà cũng không dám?”
Và thế là bạn làm.
Không phải vì bạn thực sự muốn.
Mà vì bạn sợ mình trở thành người duy nhất nói “không”.
Peer Pressure thực sự là gì?
Peer Pressure, hay áp lực đồng trang lứa, là khi những người cùng lứa tuổi hoặc cùng nhóm bạn khiến bạn cảm thấy mình phải suy nghĩ, hành động hoặc lựa chọn theo họ để được chấp nhận.
Nó không phải lúc nào cũng xấu.
Bạn bè có thể tạo ra áp lực tích cực.
Ví dụ, khi thấy bạn bè chăm học, bạn có thêm động lực học tập.
Khi cả nhóm cùng chơi thể thao, bạn cũng bắt đầu vận động nhiều hơn.
Khi bạn bè khuyến khích nhau tham gia một cuộc thi, bạn có thể trở nên tự tin hơn.
Vấn đề xảy ra khi áp lực đó khiến bạn làm những điều trái với mong muốn, giá trị hoặc sự an toàn của mình.
Đó có thể là gian lận trong thi cử, bắt nạt người khác, nói xấu một bạn trong lớp, tham gia những thử thách nguy hiểm trên mạng, đưa thông tin riêng tư cho người khác hoặc làm những điều mà bạn biết là không đúng chỉ để không bị xem là “khác biệt”.
Điều đáng sợ nhất không phải là bị ép
Nhiều người nghĩ áp lực đồng trang lứa phải giống như một người bạn kéo tay mình và nói:
“Làm đi!”
Nhưng thực tế thường tinh vi hơn.
Đôi khi chẳng ai ép bạn cả.
Bạn tự ép mình.
Bạn nhìn những người xung quanh và nghĩ:
“Nếu mình không làm thì chắc mọi người sẽ nghĩ mình kỳ.”
Đó là lý do Peer Pressure khó nhận biết.
Bạn không chỉ sợ việc mình từ chối.
Bạn sợ cảm giác bị đứng ngoài.
Sợ không còn được rủ đi chơi.
Sợ bị gọi là nhát.
Sợ bị cho rằng mình quê.
Sợ bạn bè cười.
Và đôi khi, chỉ để tránh những cảm giác đó, bạn chấp nhận làm điều mà chính mình không muốn.
Không phải ai cũng giống bạn
Một trong những nguyên nhân khiến áp lực đồng trang lứa mạnh là chúng ta thường nghĩ:
“Ai cũng làm vậy.”
Nhưng thật ra bạn chỉ nhìn thấy những người đang làm.
Bạn không nhìn thấy những người cũng không muốn làm nhưng đang im lặng.
Ví dụ, trong một nhóm có mười người, tám người rủ nhau làm một việc.
Bạn có thể nghĩ cả lớp đều đồng ý.
Nhưng biết đâu hai người còn lại cũng đang ngại nói “không” giống bạn.
Đôi khi chỉ cần một người lên tiếng:
“Tớ không thích chuyện này.”
Những người khác mới dám nói:
“Thật ra tớ cũng không muốn.”
Vì vậy, đừng quá tin vào cảm giác rằng “mọi người đều đang làm”.
Rất nhiều khi, đó chỉ là cảm giác của bạn.
Bạn không cần phải chứng minh mình đủ “ngầu”
Có một cái bẫy rất phổ biến ở tuổi teen.
Đó là nghĩ rằng mình phải làm những điều người khác không dám làm thì mới được xem là trưởng thành, bản lĩnh hoặc “ngầu”.
Thử một thứ nguy hiểm.
Uống một thứ mà mình chưa nên uống.
Đi đến một nơi mà mình biết không an toàn.
Đăng một bức ảnh riêng tư.
Tham gia một trò đùa làm tổn thương người khác.
Chia sẻ thông tin của bạn bè lên mạng.
Hoặc làm một điều chỉ vì có người nói:
“Sợ à?”
Nhưng bản lĩnh không nằm ở việc bạn dám làm mọi thứ.
Bản lĩnh đôi khi là biết điều gì mình không nên làm và đủ bình tĩnh để nói “không”.
Cách nói “không” mà không cần gây chiến
Nhiều bạn biết mình muốn từ chối nhưng lại không biết nói thế nào.
Bạn không cần phải giảng cho cả nhóm một bài đạo đức.
Cũng không cần tức giận.
Bạn chỉ cần một câu ngắn.
“Không, tớ không muốn.”
“Thôi, chuyện này tớ không tham gia.”
“Tớ thấy không ổn.”
“Các cậu cứ làm, tớ không làm đâu.”
“Không phải thứ tớ thích.”
Nếu người khác tiếp tục trêu:
“Có mỗi chuyện này mà cũng sợ?”
Bạn không cần tranh luận.
Có thể chỉ nói:
“Ừ, tớ sợ thật. Nhưng tớ vẫn không làm.”
Đó là một câu rất mạnh.
Bởi vì bạn không cố chứng minh mình đúng.
Bạn chỉ đang quyết định cho chính mình.
Nếu bạn sợ bị bạn bè bỏ rơi thì sao?
Đây mới là phần khó nhất.
Bạn có thể nói “không” với một việc, nhưng lại sợ rằng sau đó mình sẽ mất bạn.
Điều này có thể xảy ra.
Nhưng hãy thử nghĩ ngược lại.
Nếu một tình bạn chỉ tồn tại khi bạn làm tất cả những điều nhóm bạn muốn, thì đó có thực sự là một tình bạn mà bạn muốn giữ không?
Một người bạn tốt có thể không đồng ý với bạn.
Có thể trêu bạn.
Có thể rủ bạn thử những điều mới.
Nhưng khi bạn nói “không”, họ vẫn tôn trọng quyết định của bạn.
Nếu một người liên tục ép bạn, đe dọa sẽ bỏ bạn, xúc phạm bạn hoặc cố tình làm bạn xấu hổ vì bạn không làm theo họ, đó không còn là một lời rủ rê bình thường nữa.
Bạn có quyền bước ra khỏi một mối quan hệ khiến mình phải đánh đổi sự an toàn để được chấp nhận.
Đừng để mạng xã hội làm áp lực lớn hơn
Ngày trước, áp lực đồng trang lứa có thể chỉ xuất hiện trong lớp học hoặc nhóm bạn.
Bây giờ nó có thể theo bạn về nhà.
Bạn mở TikTok.
Instagram.
Facebook.
YouTube.
Và liên tục nhìn thấy những người cùng tuổi dường như đang có một cuộc sống hoàn hảo.
Người này có người yêu.
Người kia đi du lịch.
Người khác có điện thoại mới.
Một bạn khác kiếm được tiền từ việc bán hàng online.
Rồi bạn nhìn lại mình.
Và cảm thấy mình đang tụt lại.
Nhưng bạn cần nhớ:
Mạng xã hội cho bạn xem những gì người khác muốn cho bạn xem.
Bạn không nhìn thấy toàn bộ cuộc sống của họ.
Một bức ảnh đẹp không cho bạn biết người đứng sau bức ảnh đang vui hay buồn.
Một video khoe thành tích không cho bạn biết người đó đã thất bại bao nhiêu lần.
Vì vậy, đừng dùng vài phút cuộc sống của người khác trên màn hình để đánh giá toàn bộ cuộc sống của mình.
Hãy biết mình coi trọng điều gì
Cách tốt nhất để chống lại áp lực đồng trang lứa không phải là học thật nhiều câu từ chối.
Mà là hiểu mình.
Bạn coi trọng điều gì?
Sự an toàn?
Gia đình?
Việc học?
Sức khỏe?
Tình bạn?
Lòng tự trọng?
Tương lai?
Khi biết điều gì quan trọng với mình, bạn sẽ dễ đưa ra quyết định hơn.
Ví dụ, nếu bạn biết mình muốn giữ kết quả học tập tốt, bạn sẽ dễ nói:
“Tớ không đi được, mai tớ kiểm tra.”
Nếu bạn coi trọng quyền riêng tư, bạn sẽ không dễ dàng gửi ảnh hoặc thông tin cá nhân chỉ vì người khác thúc giục.
Nếu bạn coi trọng sự an toàn, bạn sẽ không cần phải chứng minh bản thân bằng một thử thách nguy hiểm.
Người không biết mình muốn gì rất dễ bị người khác quyết định thay.
Hãy tìm những người khiến bạn được là chính mình
Bạn không cần phải có thật nhiều bạn.
Đôi khi chỉ cần một hoặc hai người mà bạn có thể nói chuyện thật lòng cũng đã rất quý.
Hãy để ý những người:
Không cười nhạo khi bạn nói “không”.
Không ép bạn làm điều bạn không muốn.
Không lấy bí mật của bạn ra làm trò đùa.
Không khiến bạn cảm thấy mình phải thay đổi hoàn toàn để được chấp nhận.
Những người như vậy có thể không phải là nhóm nổi tiếng nhất lớp.
Nhưng họ có thể là những người bạn cần.
Nếu áp lực đã trở thành bắt nạt hoặc đe dọa
Nếu bạn bị ép làm điều nguy hiểm, bị đe dọa, bị tống tiền, bị ép gửi hình ảnh riêng tư, bị cô lập có chủ ý hoặc liên tục bị xúc phạm vì không làm theo nhóm, đừng cố giải quyết một mình.
Hãy tìm một người lớn đáng tin cậy để nói chuyện.
Có thể là bố mẹ.
Giáo viên.
Người thân.
Hoặc người lớn mà bạn cảm thấy an toàn khi chia sẻ.
Nếu vấn đề xảy ra trên Internet, hãy lưu lại bằng chứng phù hợp và sử dụng các công cụ chặn, báo cáo của nền tảng thay vì tiếp tục tranh cãi với người đang gây áp lực.
Đặc biệt, đừng gửi thêm ảnh, mật khẩu, mã OTP hoặc thông tin cá nhân chỉ vì ai đó đang đe dọa bạn.
Điều quan trọng nhất
Tuổi teen là khoảng thời gian bạn rất muốn được thuộc về một nhóm.
Điều đó hoàn toàn bình thường.
Ai cũng muốn có bạn bè. Ai cũng muốn được công nhận.
Nhưng đừng để mong muốn được chấp nhận khiến bạn quên mất mình là ai.
Bạn không cần phải có cùng điện thoại với bạn bè.
Không cần phải có người yêu chỉ vì bạn bè đều có.
Không cần phải làm điều nguy hiểm để chứng minh mình can đảm.
Không cần phải nói “có” khi trong lòng bạn đang muốn nói “không”.
Và bạn càng không cần phải làm một điều mà mình biết là sai chỉ vì sợ người khác nghĩ mình không đủ “ngầu”.
Đôi khi, câu nói trưởng thành nhất mà bạn có thể nói với bạn bè là:
“Các cậu cứ làm nếu muốn. Còn tớ thì không.”
Nếu họ vẫn tôn trọng bạn sau câu nói ấy, có lẽ bạn đang có những người bạn tốt.
Nếu họ quay lưng chỉ vì bạn biết bảo vệ giới hạn của mình, có lẽ điều bạn vừa mất không phải là một tình bạn tốt.
Và cuối cùng, hãy nhớ:
Bạn không cần phải giống mọi người để thuộc về đâu đó.
Đúng người sẽ không bắt bạn phải đánh đổi chính mình để được ở bên họ.