Bạn vô tình nghe thấy một người bạn đang nói về mình.
Không phải một câu đùa.
Không phải một lời góp ý.
Mà là những điều khiến bạn đứng hình vài giây.
Có thể họ kể với người khác một chuyện riêng mà bạn từng nói. Có thể họ chê cách ăn mặc, tính cách, điểm số của bạn. Cũng có thể họ nói những điều hoàn toàn khác với những gì họ thể hiện khi ở trước mặt bạn.
Điều khiến bạn khó chịu nhất đôi khi không phải câu nói đó.
Mà là cảm giác:
“Hóa ra lúc ở trước mặt mình, bạn ấy vẫn bình thường như không có chuyện gì.”
Bạn muốn hỏi ngay.
Muốn nhắn tin chất vấn.
Muốn kể lại cho những người khác để họ biết bạn ấy là người như thế nào.
Nhưng khoan.
Trước khi làm gì đó trong lúc đang tức, hãy thử bình tĩnh lại một chút.
Vì chuyện bạn bè nói xấu sau lưng có thể đau, nhưng cách bạn xử lý nó sẽ quyết định câu chuyện dừng lại ở đây hay trở thành một cuộc chiến giữa cả nhóm.
Trước tiên, hãy chắc rằng mình biết đúng chuyện
Đây là bước rất dễ bị bỏ qua.
Bạn nghe một người kể:
“Bạn A nói xấu cậu.”
Nhưng bạn chưa nghe trực tiếp.
Hoặc bạn chỉ nghe được một phần câu chuyện.
Hoặc người kể lại cũng nghe từ một người khác.
Cứ thế, một câu nói ban đầu có thể biến thành một câu chuyện hoàn toàn khác sau vài lần truyền miệng.
Vì vậy, đừng vội kết luận chỉ dựa trên một tin nhắn, một ảnh chụp màn hình không rõ nguồn gốc hoặc lời kể của người thứ ba.
Hãy tự hỏi:
- Mình nghe chuyện này trực tiếp hay qua người khác?
- Mình có biết chính xác họ đã nói gì không?
- Câu nói có bị tách khỏi hoàn cảnh ban đầu không?
- Người kể cho mình biết chuyện này có thể có lý do gì?
- Đây là sự thật hay chỉ là một tin đồn?
Không phải cứ nghe ai đó nói “người kia nói xấu cậu” là bạn phải lập tức tin.
Nhưng nếu mình đã nghe chính tai thì sao?
Nếu bạn thực sự nghe thấy hoặc có bằng chứng rõ ràng, cảm giác buồn và tức giận là hoàn toàn bình thường.
Đừng tự trách mình vì đã tổn thương.
Bạn có quyền không vui khi một người bạn đem chuyện riêng của mình kể cho người khác.
Bạn cũng có quyền cảm thấy thất vọng nếu một người luôn tỏ ra thân thiết với bạn lại nói những điều không tốt về bạn sau lưng.
Nhưng cảm thấy tổn thương không có nghĩa là phải phản ứng ngay lập tức.
Khi đang tức, chúng ta rất dễ nói những câu mà sau đó chính mình lại hối hận.
Nếu cần, hãy cho mình một khoảng thời gian.
Đi ra ngoài đi bộ.
Nghe nhạc.
Nói chuyện với một người mà bạn tin tưởng.
Hoặc đơn giản là để điện thoại xuống vài tiếng trước khi nhắn tin.
Mục tiêu không phải là giả vờ không có chuyện gì.
Mục tiêu là để khi đối diện với người kia, bạn có thể nói điều mình muốn nói mà không biến cuộc trò chuyện thành một trận cãi nhau.
Đừng lập tức nói xấu lại
Đây là cái bẫy rất dễ rơi vào.
Bạn nghĩ:
“Bạn ấy nói mình như vậy thì mình cũng nói lại cho biết.”
Rồi bạn kể cho một người.
Người đó kể cho người khác.
Người khác lại kể tiếp.
Cuối cùng, câu chuyện ban đầu là hai người không vui với nhau, nhưng vài ngày sau cả lớp đã có hai phe.
Bạn có thể thắng một cuộc tranh cãi bằng một câu nói rất cay.
Nhưng bạn không nhất thiết sẽ cảm thấy tốt hơn sau đó.
Nếu ai đó cư xử không tốt với bạn, việc bạn làm điều tương tự với họ thường chỉ khiến cả hai cùng bị cuốn vào một vòng lặp.
Bạn không cần trở thành người giống họ để chứng minh rằng họ đã sai.
Nếu đó là người bạn thân thì càng nên nói chuyện
Nếu người nói xấu bạn là một người bạn thân, đừng vội cắt đứt tình bạn chỉ vì một lần nghe được một câu nói.
Hãy nói chuyện trước.
Bạn có thể chọn một lúc cả hai ở riêng và nói:
“Tớ nghe được chuyện cậu nói về tớ hôm trước. Tớ khá buồn và muốn nghe từ chính cậu xem chuyện đó là thế nào.”
Cách nói này khác với:
“Cậu là đồ giả tạo. Trước mặt thì thế này, sau lưng thì thế kia.”
Một câu mở ra cơ hội giải thích.
Một câu gần như chắc chắn khiến người kia lập tức phòng thủ.
Nếu bạn chưa biết cách nói những điều khiến mình không thoải mái, bạn có thể tham khảo thêm Làm thế nào để nói lời từ chối mà không sợ mất lòng?. Kỹ năng nói rõ điều mình nghĩ mà không công kích người khác cũng rất hữu ích trong những tình huống như thế này.
Có thể bạn ấy thực sự đang không hài lòng với bạn
Không phải mọi lời nói sau lưng đều là bịa đặt.
Đôi khi một người bạn có điều gì đó không hài lòng nhưng không biết cách nói trực tiếp.
Ví dụ:
Bạn thường xuyên hủy hẹn.
Bạn từng làm họ buồn nhưng không nhận ra.
Bạn nói một câu đùa khiến họ tổn thương.
Bạn vô tình để họ cảm thấy bị bỏ rơi.
Hoặc đơn giản là hai người đang có một hiểu lầm nào đó.
Nếu vậy, hãy thử lắng nghe.
Nghe không có nghĩa là bạn phải nhận mình sai hết.
Bạn có thể nói:
“Nếu tớ làm cậu buồn thì cậu có thể nói thẳng với tớ. Tớ muốn biết để còn sửa.”
Đó là một cách trưởng thành để xử lý mâu thuẫn.
Nhưng góp ý khác với nói xấu
Đây là điều bạn nên phân biệt.
Một người nói:
“Tớ không thích việc cậu thường xuyên đến muộn. Nó khiến tớ phải chờ.”
Đó có thể là một lời góp ý.
Nhưng nếu người đó đi kể với nhiều người:
“Nó lúc nào cũng nghĩ mình quan trọng, bắt mọi người phải chờ.”
Thì cách thể hiện đã khác.
Góp ý thường hướng đến vấn đề và cách giải quyết.
Nói xấu thường khiến câu chuyện chuyển thành hạ thấp con người.
Tất nhiên, ranh giới này đôi khi không hoàn toàn rõ ràng.
Nhưng điều quan trọng là bạn không nên coi mọi lời nhận xét tiêu cực về mình đều là “nói xấu”.
Nếu một người chỉ ra một điều bạn làm chưa tốt, bạn có thể không thích nghe nhưng vẫn có thể học được điều gì đó từ nó.
Nếu họ nói những điều sai sự thật thì sao?
Đây là trường hợp khó chịu hơn.
Bạn nghe người khác kể rằng mình làm một chuyện mà mình chưa từng làm.
Hoặc một câu chuyện bị thêm bớt đến mức hoàn toàn khác với sự thật.
Lúc này, đừng cố giải thích với từng người trong trường.
Bạn càng chạy đi thanh minh với tất cả mọi người, câu chuyện đôi khi càng được nhắc lại nhiều hơn.
Hãy chọn những người thực sự liên quan và nói rõ sự việc khi cần.
Nếu một tin đồn ảnh hưởng nghiêm trọng đến việc học, các mối quan hệ hoặc khiến bạn bị nhiều người bắt nạt, hãy tìm một người lớn đáng tin cậy như bố mẹ, giáo viên hoặc người phụ trách ở trường để được hỗ trợ.
Bạn không nhất thiết phải tự giải quyết mọi chuyện một mình.
Nếu cả nhóm cùng nói xấu bạn thì sao?
Đây là lúc câu chuyện có thể không còn đơn giản là một mâu thuẫn giữa hai người.
Nếu bạn liên tục bị chế giễu, xúc phạm, cô lập, đặt biệt danh khó chịu hoặc bị nhiều người cùng nhau công kích, đặc biệt là cả trên mạng lẫn ngoài đời, đó có thể là một dạng bắt nạt.
Đừng nghĩ:
“Chắc mình phải mạnh mẽ chịu đựng.”
Không.
Bạn có quyền tìm người giúp đỡ.
Hãy lưu lại những bằng chứng cần thiết nếu sự việc xảy ra trên mạng, và nói với một người lớn mà bạn tin tưởng.
Nếu bị bắt nạt, việc im lặng hoàn toàn không phải lúc nào cũng khiến mọi chuyện tự biến mất.
Đừng đăng status bóng gió
Khi bị nói xấu, một cách rất dễ làm là đăng một story kiểu:
“Sống hai mặt thì sớm muộn cũng bị nghiệp quật.”
Hoặc:
“Có những người trước mặt một kiểu, sau lưng một kiểu.”
Bạn không nhắc tên ai.
Nhưng những người liên quan đều biết bạn đang nói ai.
Rồi người kia đăng lại một story khác.
Bạn lại đăng tiếp.
Bạn bè bắt đầu chụp màn hình.
Một câu chuyện riêng tư biến thành một cuộc đấu khẩu công khai.
Nếu bạn cần giải quyết vấn đề, nói trực tiếp với người liên quan thường tốt hơn nói với cả Internet.
Đừng để chuyện này khiến bạn nghi ngờ tất cả bạn bè
Sau khi bị một người bạn nói xấu, bạn có thể bắt đầu nghĩ:
“Chắc ai cũng đang nói về mình.”
“Không biết lúc mình không có mặt họ nói gì?”
“Có khi chẳng ai thật lòng với mình.”
Cảm giác đó rất dễ xuất hiện.
Nhưng một người khiến bạn thất vọng không có nghĩa tất cả những người còn lại đều như vậy.
Đừng vì một tình bạn không tốt mà đóng cửa với tất cả mọi người.
Nếu bạn đang cảm thấy mình ngày càng cô lập hoặc không biết nên chơi với ai, hãy nhớ rằng không có bạn thân cũng không có nghĩa là bạn có vấn đề. Bạn có thể đọc thêm bài Không có bạn thân có phải là điều đáng buồn?.
Bạn không cần phải làm hài lòng tất cả mọi người
Một phần khiến chúng ta đau khi bị nói xấu là vì chúng ta rất muốn được người khác yêu quý.
Bạn muốn mọi người nghĩ mình tốt.
Muốn không ai ghét mình.
Muốn bước vào lớp mà không có ai nói điều gì không hay về mình.
Nhưng điều đó gần như không thể.
Ngay cả khi bạn cư xử tốt, vẫn có người không thích bạn.
Bạn không thể kiểm soát suy nghĩ của tất cả mọi người.
Điều bạn có thể kiểm soát là cách mình cư xử.
Nếu bạn biết mình đã làm sai, hãy sửa.
Nếu mình làm ai đó tổn thương, hãy xin lỗi.
Nếu mình không làm điều đó, không cần phải sống cả ngày để chứng minh mình vô tội với tất cả mọi người.
Khi nào nên giữ khoảng cách?
Không phải tình bạn nào cũng cần cứu.
Nếu một người thường xuyên nói xấu bạn, tiết lộ bí mật của bạn, cố tình làm bạn xấu hổ trước người khác, rồi mỗi lần bạn nói chuyện lại đổ lỗi cho bạn, bạn hoàn toàn có thể cân nhắc giữ khoảng cách.
Bạn không cần phải tuyên bố:
“Từ hôm nay chúng ta không còn là bạn.”
Đôi khi chỉ cần ít chia sẻ chuyện riêng hơn.
Không tham gia những cuộc trò chuyện tiêu cực.
Giữ phép lịch sự khi gặp nhau.
Dành thời gian cho những người khiến bạn cảm thấy được tôn trọng.
Đó cũng là một cách bảo vệ bản thân.
Và nếu chính bạn từng nói xấu bạn mình?
Có một câu hỏi cũng đáng để tự hỏi:
“Mình có từng làm điều tương tự với người khác không?”
Có thể bạn từng kể một chuyện của bạn mình vì nghĩ đó chỉ là chuyện vui.
Có thể bạn từng chê một người khi họ không có mặt.
Có thể bạn từng tham gia vào một cuộc trò chuyện mà sau đó nghĩ lại thấy mình không nên nói như vậy.
Nếu có, đừng dùng việc người khác làm sai để biện minh cho việc mình làm sai.
Bạn có thể bắt đầu bằng một lời xin lỗi.
Trưởng thành không phải là chưa bao giờ mắc lỗi.
Mà là khi nhận ra mình sai, mình biết cách sửa.
Điều quan trọng nhất
Bị bạn bè nói xấu sau lưng chắc chắn không dễ chịu.
Nhưng trước khi phản ứng, hãy tìm hiểu xem chuyện gì thật sự xảy ra.
Nếu có hiểu lầm, hãy nói chuyện.
Nếu người kia đang góp ý, hãy thử lắng nghe.
Nếu họ cố tình hạ thấp bạn, hãy đặt giới hạn.
Nếu sự việc trở thành bắt nạt hoặc khiến bạn cảm thấy không an toàn, hãy tìm người lớn đáng tin cậy để giúp đỡ.
Và đừng biến mình thành một người chuyên đi trả đũa chỉ vì ai đó đã đối xử không tốt với mình.
Bạn không kiểm soát được người khác nói gì sau lưng. Nhưng bạn có thể quyết định mình sẽ trở thành người như thế nào trước chuyện đó.
Trước khi phản ứng, hãy tự hỏi
- Mình biết chuyện này trực tiếp hay chỉ nghe qua người khác?
- Người kia đang góp ý hay cố tình hạ thấp mình?
- Mình có nên hỏi thẳng họ thay vì đoán?
- Mình đang muốn giải quyết vấn đề hay chỉ muốn trả đũa?
- Nếu tình bạn này không thể tiếp tục, mình có thể giữ khoảng cách một cách bình tĩnh không?
- Nếu chuyện trở thành bắt nạt, mình có người lớn nào đáng tin để tìm đến không?
Có những tình bạn sau một lần nói chuyện sẽ hiểu nhau hơn.
Cũng có những tình bạn sau chuyện đó sẽ không còn như trước.
Cả hai đều có thể là một phần bình thường của việc lớn lên.
Bạn không cần giữ tất cả mọi người bên cạnh mình.
Bạn chỉ cần học cách nhận ra ai đáng để mình tin tưởng, ai đáng để mình giữ khoảng cách, và quan trọng nhất là làm sao để mình không đánh mất chính mình chỉ vì lời nói của người khác.