Có những người bạn từng rất thân.
Hai đứa từng ngồi cạnh nhau trong lớp, cùng ăn quà vặt, kể cho nhau đủ thứ chuyện và nghĩ rằng tình bạn này chắc sẽ kéo dài rất lâu.
Nhưng rồi bạn bắt đầu nhận ra một điều: mỗi lần ở cạnh người đó, mình lại thấy mệt.
Bạn ấy thường xuyên chọc vào những điều mình tự ti. Có chuyện gì không vui thì đổ lỗi cho mình. Khi có người khác, bạn ấy đem chuyện riêng của mình ra kể. Mình từ chối một việc thì bị giận. Mình không làm theo ý bạn thì bị nói là ích kỷ.
Có những lần bạn ấy làm mình buồn, sau đó lại xin lỗi. Mình bỏ qua. Rồi chuyện tương tự lại xảy ra.
Lúc này, câu hỏi bắt đầu xuất hiện:
“Mình có nên tiếp tục chơi với người này không?”
Câu trả lời không phải lúc nào cũng là “nghỉ chơi ngay”. Nhưng nếu một tình bạn liên tục khiến bạn tổn thương, thì ít nhất bạn cũng nên dừng lại để nhìn xem mối quan hệ này đang thực sự có vấn đề ở đâu.
Một người bạn làm bạn buồn không có nghĩa ngay lập tức họ là bạn xấu
Không có tình bạn nào hoàn hảo.
Bạn thân cũng có lúc nói sai, hiểu lầm nhau, nổi nóng hoặc vô tình làm người kia buồn.
Bản thân bạn cũng có thể từng làm bạn mình tổn thương mà không nhận ra.
Vì vậy, đừng chỉ nhìn vào một lần cãi nhau rồi kết luận rằng người kia không còn là bạn tốt.
Điều quan trọng hơn là chuyện đó xảy ra như thế nào và sau đó người bạn ấy đối xử với bạn ra sao.
Nếu một người vô tình nói điều khiến bạn buồn, sau khi biết bạn tổn thương họ biết xin lỗi và cố gắng thay đổi, đó là một chuyện.
Nhưng nếu họ biết rõ điều gì khiến bạn đau lòng mà vẫn cố tình lặp lại, đó lại là chuyện khác.
Hãy nhìn vào cách người bạn đó đối xử với bạn trong thời gian dài
Một tình bạn đáng để giữ không có nghĩa là hai người lúc nào cũng vui vẻ với nhau. Nó nằm ở việc cả hai có tôn trọng nhau hay không.
Bạn có thể thử tự hỏi:
- Mình có được là chính mình khi ở cạnh người này không?
- Mình có thể nói “không” mà không bị giận hoặc gây áp lực không?
- Khi mình buồn, bạn ấy có lắng nghe không?
- Bạn ấy có thường xuyên đem điểm yếu của mình ra làm trò đùa không?
- Bạn ấy có tôn trọng những chuyện riêng mình kể không?
- Khi hai đứa cãi nhau, bạn ấy có chịu nghe phần của mình không?
- Mình có thường xuyên phải xin lỗi dù không hiểu mình đã làm gì sai không?
- Sau mỗi lần gặp người đó, mình thường thấy vui hay thấy mệt mỏi?
Không phải câu trả lời nào cũng cần là “có”. Nhưng nếu phần lớn câu trả lời khiến bạn cảm thấy không ổn, có lẽ đã đến lúc bạn cần xem lại tình bạn này.
Có những lời nói được gọi là “đùa” nhưng thực ra không vui
Một kiểu tình bạn khiến nhiều bạn khó xử là người kia thường xuyên làm mình tổn thương rồi nói:
“Đùa thôi mà.”
“Có thế cũng giận.”
“Bạn thân mới nói vậy chứ.”
Nhưng nếu một câu đùa chỉ khiến một người cười còn người kia liên tục thấy xấu hổ, thì đó không còn là một trò đùa vui vẻ nữa.
Ví dụ, bạn ấy biết bạn tự ti về ngoại hình nhưng cứ lấy ngoại hình của bạn ra trêu trước mặt mọi người. Bạn ấy biết bạn sợ điểm kém nhưng liên tục đem điểm số của bạn ra so sánh.
Bạn có quyền nói rằng mình không thích điều đó.
Một người bạn tốt có thể không hiểu ngay từ đầu, nhưng khi biết bạn thực sự tổn thương, họ sẽ cân nhắc cảm xúc của bạn.
Nếu bạn luôn phải nhường nhịn để giữ tình bạn thì sao?
Có những bạn rất sợ mất bạn.
Vì sợ người kia giận nên không dám từ chối. Sợ bị bỏ lại nên luôn làm theo ý bạn. Sợ cãi nhau nên chuyện gì cũng nhận phần sai về mình.
Dần dần, tình bạn trở thành một mối quan hệ mà một người cứ phải nhường, còn một người luôn được quyết định.
Nhưng tình bạn không nên vận hành như vậy.
Bạn hoàn toàn có quyền nói:
“Mình không muốn làm việc này.”
“Mình không thích cách bạn nói chuyện với mình.”
“Chuyện này mình không muốn kể.”
“Hôm nay mình không đi được.”
Nói “không” không khiến bạn trở thành một người bạn tồi.
Nếu bạn đang rất khó từ chối người khác chỉ vì sợ họ không vui, bạn có thể đọc thêm bài Làm thế nào để nói lời từ chối mà không sợ mất lòng?. Biết đặt giới hạn là một phần quan trọng để giữ cho tình bạn không trở thành sự chịu đựng.
Hãy thử nói chuyện trước khi quyết định nghỉ chơi
Nếu người đó từng là một người bạn quan trọng với bạn, đừng vội cắt đứt chỉ vì một vài chuyện chưa được nói rõ.
Hãy thử nói chuyện riêng.
Không cần bắt đầu bằng:
“Bạn lúc nào cũng làm mình tổn thương.”
Cách nói như vậy rất dễ khiến người kia lập tức phòng thủ.
Bạn có thể nói cụ thể hơn:
“Mình không thích việc bạn kể chuyện đó trước mặt mọi người. Mình đã nói với bạn vì mình tin bạn.”
Hoặc:
“Mỗi lần bạn lấy chuyện này ra đùa, mình thực sự thấy buồn. Mình muốn bạn đừng nói về chuyện đó nữa.”
Nói rõ điều gì khiến mình tổn thương sẽ tốt hơn việc chỉ nói rằng “bạn làm mình khó chịu”.
Sau đó, hãy quan sát phản ứng của người bạn ấy.
Phản ứng sau khi bạn nói ra mới là điều đáng chú ý
Có thể người bạn đó sẽ bất ngờ.
“Mình không biết bạn lại buồn vì chuyện đó.”
Nếu họ thật sự lắng nghe, xin lỗi và thay đổi, tình bạn vẫn có cơ hội.
Nhưng nếu họ cười nhạo cảm xúc của bạn, nói bạn quá nhạy cảm, đổ ngược mọi lỗi sang bạn hoặc cố tình tiếp tục làm điều đó, bạn nên nghiêm túc xem lại.
Bởi vì một người có thể vô tình làm bạn tổn thương.
Nhưng một người đã biết mình làm bạn tổn thương mà vẫn tiếp tục thì đó không còn đơn giản là vô tình nữa.
Đừng nhầm giữa “bạn ấy thay đổi” và “mình đang cố chịu đựng”
Đôi khi sau một cuộc nói chuyện, người bạn kia xin lỗi.
Bạn vui vì nghĩ mọi chuyện đã ổn.
Nhưng vài ngày sau, mọi thứ lại quay về như cũ.
Rồi lại xin lỗi.
Rồi lại lặp lại.
Nếu vòng tròn này cứ diễn ra, hãy nhìn vào hành động thay vì chỉ nghe lời xin lỗi.
Một lời xin lỗi có ý nghĩa khi sau đó có sự thay đổi.
Không ai có thể thay đổi hoàn toàn chỉ sau một đêm, nhưng ít nhất bạn có thể nhìn thấy họ đang cố gắng.
Khi nào bạn nên giữ khoảng cách?
Bạn không nhất thiết phải tuyên bố:
“Từ hôm nay chúng ta không còn là bạn.”
Đôi khi chỉ cần giảm mức độ thân thiết là đủ.
Bạn có thể không kể những chuyện riêng tư nữa. Không cần lúc nào cũng đi cùng nhau. Không phải trả lời mọi tin nhắn ngay lập tức. Không cần tham gia vào những cuộc nói chuyện khiến mình khó chịu.
Giữ khoảng cách không phải lúc nào cũng là trả thù.
Đôi khi đó chỉ là cách bạn bảo vệ sự bình yên của mình.
Đặc biệt, nếu một người thường xuyên khiến bạn cảm thấy mình bị coi thường, bị kiểm soát, bị cô lập hoặc luôn phải sống theo ý họ, việc tạo khoảng cách càng cần thiết.
Đừng ở lại chỉ vì hai người đã từng rất thân
Đây là điều nhiều bạn khó chấp nhận nhất.
Bạn nghĩ:
“Nhưng bọn mình đã chơi với nhau từ lớp 6.”
“Bạn ấy từng giúp mình rất nhiều.”
“Bọn mình từng thân như thế, sao giờ lại nghỉ chơi được?”
Những kỷ niệm đẹp vẫn có giá trị.
Nhưng những kỷ niệm đó không có nghĩa bạn phải chịu đựng mãi một mối quan hệ đang khiến mình tổn thương.
Một tình bạn từng rất đẹp có thể thay đổi theo thời gian. Điều đó không làm những năm tháng trước đây trở nên giả dối.
Chỉ là đôi khi hai người không còn phù hợp để ở gần nhau như trước.
Và cũng đừng vội nghĩ rằng phải nghỉ chơi mới là mạnh mẽ
Ở chiều ngược lại, có một điều cũng cần nhớ: không phải cứ bị tổn thương một lần là phải cắt đứt tình bạn.
Nếu người kia biết sai, biết xin lỗi và thật sự cố gắng sửa đổi, bạn hoàn toàn có thể cho họ một cơ hội.
Tha thứ không có nghĩa là bạn phải quên mọi chuyện.
Cho một người cơ hội cũng không có nghĩa là bạn phải tiếp tục chịu đựng nếu họ không thay đổi.
Điều quan trọng là bạn cảm thấy mình đang lựa chọn, chứ không phải bị mắc kẹt trong tình bạn đó.
Nếu bạn đã bắt đầu cảm thấy cô đơn vì tình bạn này
Có một nghịch lý khá buồn: càng sợ mất một người bạn, chúng ta càng dễ bám vào họ.
Bạn sợ nếu mình rời đi thì sẽ chẳng còn ai chơi cùng.
Nhưng đôi khi chính nỗi sợ đó khiến bạn quên mất rằng trên đời còn rất nhiều người mà mình chưa gặp.
Bạn có thể bắt đầu từ những mối quan hệ rất nhỏ. Nói chuyện với một bạn cùng lớp. Tham gia một câu lạc bộ. Làm quen với một người có cùng sở thích.
Không cần phải lập tức tìm một người bạn thân mới.
Chỉ cần cho mình thêm những lựa chọn.
Nếu một tình bạn khiến bạn luôn cảm thấy mình bị bỏ lại hoặc không còn được chào đón, bạn cũng có thể xem lại bài Khi bị bạn bè “cho ra rìa”. Đôi khi vấn đề không phải là bạn phải cố thế nào để được một nhóm giữ lại, mà là bạn có đang ở đúng những người biết trân trọng mình hay không.
Nếu tình bạn đã trở thành bắt nạt thì đừng tự chịu một mình
Có những trường hợp vấn đề không còn chỉ là một người bạn làm bạn buồn.
Nếu bạn thường xuyên bị xúc phạm, chế giễu, cô lập có chủ ý, đe dọa, tung chuyện riêng tư hoặc bị cả nhóm cố tình gây áp lực, hãy tìm một người lớn đáng tin để nói chuyện.
Có thể là bố mẹ, anh chị, giáo viên chủ nhiệm hoặc người phụ trách tư vấn học đường.
Bạn không cần phải tự mình giải quyết mọi chuyện chỉ để chứng minh rằng mình mạnh mẽ.
Biết tìm người giúp đỡ khi một vấn đề vượt quá khả năng của mình cũng là một kỹ năng trưởng thành.
Vậy có nên tiếp tục chơi với người bạn luôn làm mình tổn thương?
Câu trả lời là: không phải cứ làm bạn buồn một lần thì phải nghỉ chơi, nhưng nếu một người liên tục làm bạn tổn thương, không tôn trọng ranh giới của bạn và không có ý định thay đổi, bạn không có nghĩa vụ phải tiếp tục ở gần họ.
Trước khi quyết định, hãy thử nói chuyện. Hãy nói rõ điều khiến mình tổn thương. Hãy cho người kia cơ hội sửa sai nếu họ thực sự muốn.
Nhưng sau đó, hãy nhìn vào hành động.
Một tình bạn tốt không có nghĩa là hai người không bao giờ làm nhau buồn. Nó có nghĩa là khi một người nói “Điều này làm mình tổn thương”, người còn lại biết lắng nghe.
Bạn không cần một người bạn hoàn hảo.
Bạn chỉ cần một người bạn biết tôn trọng mình, và cũng là người mà mình có thể tôn trọng.
Nếu phải liên tục chịu tổn thương chỉ để giữ một tình bạn, có lẽ điều bạn cần giữ trước tiên không phải là tình bạn đó, mà là chính mình.